(Për një përvojë më të mirë, konsultojeni këtë faqe nga ekrane më të gjera se 25 cm ose përdorni shiritin nën tabelë për të parë tabelat e plota.)
Këtu po japim disa pasqyra lakimesh e zgjedhimesh për emra, mbiemra, përemra e folje tip ose që kanë ndryshime fonetike në temë. Pasqyrat shoqërohen edhe me disa shënime të nevojshme, që plotësojnë të dhënat për ndryshimet fonetike e gramatikore, për veçoritë e klasës së fjalëve që eptohen sipas të njëjtit tip lakimi a zgjedhimi ose për raste që përbëjnë përjashtim. Temat themelore të fjalëve (trajta e pashquar dhe e shquar e njëjësit dhe e shumësit për emrat, gjinia mashkullore e femërore për mbiemrat, trajta e së tashmes, e së kryerës së thjeshtë dhe e pjesores për foljet etj.) janë dhënë edhe në Fjalor te çdo fjalë. Prandaj pasqyrat e lakimeve e të zgjedhimeve shërbejnë si gjedhe për gjithë klasat e fjalëve që eptohen. Për mbiemrat e panyjshëm (p.sh. ballor, bardhosh, bregdetar, gjumash, shumëngjyrësh, tokësor, zemërak etj.) nuk janë dhënë pasqyra lakimesh, pasi gjatë eptimit marrin vetëm mbaresa të numrit e të gjinisë dhe jo mbaresa rasore (p.sh. ballorë - ballore, tokësorë - tokësore…, shumëngjyrësh - shumëngjyrëshe). Edhe pasqyrat e zgjedhimit të foljeve janë dhënë të plota për foljet kam dhe jam, kurse për foljet e tjera janë dhënë vetëm trajtat e kohëve të thjeshta, pasi kohët e pathjeshta formohen rregullisht me ndihmën e foljeve kam (për trajtën veprore) dhe jam (për trajtën pësore - vetvetore). Vëmendje të veçantë kërkojnë fjalët që gjatë eptimit pësojnë ndryshime të thella fonetike (-a-/-e-/o- etj.), si: nát/ë,-a, sh. net; madh (i), -e (e) mb. sh. mëdhénj (të), mëdha (të)...; po ashtu fjalët me trajta krejt të ndryshme, si: ka,-u m. sh.qe,-të, jap kal, dhashë, dhënë; shoh kal., pashë, parë etj.
Emrat mashkullorë që marrin në rasën emërore të shquar të numrit njëjës mbaresën -i
|
|
Numri njëjës |
Numri shumës |
||
|
Rasa |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
|
Emërore Gjinore Dhanore Kallëzore Rrjedhore |
(një) mal i,e (një) mali (një) mali (një) mal prej (një) mali |
mali i,e malit malit malin prej malit |
(ca) male i,e (ca) maleve (ca) maleve (ca) male prej (ca) malesh |
malet i,e maleve maleve malet prej maleve |
Kështu lakohen emrat mashkullorë që kanë në rasën emërore të pashquar si fundore të temës një bashkëtingëllore, përveç k, g, h, si bir, brez, dash, det, fitil, kafaz, kënd, lis, mendim, mësues, nxënës, plep, pyll, qen, shtrat, shkop etj., por me ndryshime në temat e shumësit, që janë dhënë në vendet përkatëse në Fjalor.
|
|
Numri njëjës |
Numri shumës |
||
|
Rasa |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
|
Emërore Gjinore Dhanore Kallëzore Rrjedhore |
(një) lumë i,e (një) lumi (një) lumi (një) lumë prej (një) lumi |
lumi i,e lumit lumit lumin prej lumit |
(ca) lumenj, e (ca) lumenjve (ca) lumenjve (ca) lumenj prej (ca) lumenjsh |
lumenjtë i,e lumenjve lumenjve lumenjtë prej lumenjve |
Kështu lakohen emrat mashkullorë që kanë si fundore të temës zanoren -ë të patheksuar, si ballë, brumë, djathë, gjumë, lëmë, ujë etj., por me ndryshime në temat e shumësit, që janë dhënë në vendet përkatëse në Fjalor.
|
|
Numri njëjës |
Numri shumës |
||
|
Rasa |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
|
Emërore Gjinore Dhanore Kallëzore Rrjedhore |
(një) vëlla i,e (një) vëllai (një) vëllai (një) vëlla prej (një) vëllai |
vëllai i,e vëllait vëllait vëllanë prej vëllait |
(ca) vëllezër i,e (ca) vëllezërve (ca) vëllezërve (ca) vëllezër prej (ca) vëllezërish |
vëllezërit i,e vëllezërve vëllezërve vëllezërit prej vëllezërve |
Kështu lakohen emrat mashkullorë dyrrokësh e shumërrokësh që kanë në rasën emërore si fundore të temës zanoren -a të theksuar, si baba, budalla, xhaxha etj., por me ndryshime në temat e shumësit, që janë dhënë në vendet përkatëse në Fjalor.
|
|
Numri njëjës |
Numri shumës |
||
|
Rasa |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
|
Emërore Gjinore Dhanore Kallëzore Rrjedhore |
(një) ftua i,e (një) ftoi (një) ftoi (një) ftua prej (një) ftoi |
ftoi i,e ftoit ftoit ftoin prej ftoit |
(ca) ftonj i,e (ca) ftonjve (ca) ftonjve (ca) ftonj prej (ca) ftonjsh |
ftonjtë i,e ftonjve ftonjve ftonjtë prej ftonjve |
Kështu lakohen emrat mashkullorë që mbarojnë me togun zanor -ua, si krua, përrua etj., por me ndryshime në temat e shumësit, që janë dhënë në vendet përkatëse në Fjalor.
|
|
Numri njëjës |
Numri shumës |
||
|
Rasa |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
|
Emërore Gjinore Dhanore Kallëzore Rrjedhore |
(një) kalli i,e (një) kalliri (një) kalliri (një) kalli prej (një) kalliri |
kalliri i,e kallirit kallirit kallirin prej kallirit |
(ca) kallinj i,e (ca) kallinjve (ca) kallinjve (ca) kallinj prej (ca) kallinjsh |
kallinjtë i,e kallinjve kallinjve kallinjtë prej kallinjve |
Kështu lakohen emrat që kanë në rasën emërore të pashquar si fundore të temës një zanore të theksuar, si bri, gdhe, gju, hu, kufi, pe, sy, shullë, tra etj., por me ndryshime në temat e shumësit, që janë dhënë në vendet përkatëse në Fjalor.
|
|
Numri njëjës |
Numri shumës |
||
|
Rasa |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
|
Emërore Gjinore Dhanore Kallëzore Rrjedhore |
(një) libër i,e (një) libri (një) libri (një) libër prej (një) libri |
libri i,e librit librit librin prej librit |
(ca) libra i,e (ca) librave (ca) librave (ca) libra prej (ca) librash |
librat i,e librave librave librat prej librave |
Kështu lakohen emrat mashkullorë që mbarojnë në rasën emërore të pashquar me -ër, -ël, si ansambël, gjarpër etj., por me ndryshime në temat e shumësit, që janë dhënë në vendet përkatëse në Fjalor.
Emra mashkullorë që marrin në rasën emërore të shquar mbaresën -u
|
|
Numri njëjës |
Numri shumës |
||
|
Rasa |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
|
Emërore Gjinore Dhanore Kallëzore Rrjedhore |
(një) shok i,e (një) shoku (një) shoku (një) shok prej (një) shoku |
shoku i,e shokut shokut shokun prej shokut |
(ca) shokë i,e (ca) shokëve (ca) shokëve (ca) shokë prej (ca) shokësh |
shokët i,e shokëve shokëve shokët prej shokëve |
|
|
Numri njëjës |
Numri shumës |
||
|
Rasa |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
|
Emërore Gjinore Dhanore Kallëzore Rrjedhore |
(një) shteg i,e (një) shtegu (një) shtegu (një) shteg prej (një) shtegu |
shtegu i,e shtegut shtegut shtegun prej shtegut |
(ca) shtigje i,e (ca) shtigjeve (ca) shtigjeve (ca) shtigje prej (ca) shtigjesh |
shtigjet i,e shtigjeve shtigjeve shtigjet prej shtigjeve |
|
|
Numri njëjës |
Numri shumës |
||
|
Rasa |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
|
Emërore Gjinore Dhanore Kallëzore Rrjedhore |
(një) krah i,e (një) krahu (një) krahu (një) krah prej (një) krahu |
krahu i,e krahut krahut krahun prej krahut |
(ca) krahë i,e (ca) krahëve (ca) krahëve (ca) krahë prej (ca) krahësh |
krahët i,e krahëve krahëve krahët prej krahëve |
Kështu lakohen emrat mashkullorë që kanë në rasën emërore të pashquar si fundore të temës bashkëtingëlloret k, g, h, si breg, dyshek, gjynah, hark, lak, mik, pah, pellg, pleh, shah, teh, ujk, zog, etj., por me ndryshime në temat e shumësit, që janë dhënë në vendet përkatëse në Fjalor.
|
|
Numri njëjës |
Numri shumës |
||
|
Rasa |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
|
Emërore Gjinore Dhanore Kallëzore Rrjedhore |
(një) dhe i,e (një) dheu (një) dheu (një) dhe prej (një) dheu |
dheu i,e dheut dheut dheun prej dheut |
(ca) dhera i,e (ca) dherave (ca) dherave (ca) dhera prej (ca) dherash |
dherat i,e dherave dherave dherat prej dherave |
Kështu lakohen emrat mashkullorë që kanë në rasën emërore të pashquar si fundore të temës zanoren e theksuar -e (ble,-u, lake,-u etj.) si edhe disa emra mashkullorë njërrokësh me -a (ka, va etj.), por me ndryshime në temat e shumësit, që janë dhënë në vendet përkatëse në Fjalor.
|
|
Numri njëjës |
Numri shumës |
||
|
Rasa |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
|
Emërore Gjinore Dhanore Kallëzore Rrjedhore |
(një) ari i,e (një) ariu (një) ariu (një) ari prej (një) ariu |
ariu i,e ariut ariut ariun prej ariut |
(ca) arinj i,e (ca) arinjve (ca) arinjve (ca) arinj prej (ca) arinjsh |
arinjtë i,e arinjve arinjve arinjtë prej arinjve |
Kështu lakohen emrat mashkullorë që mbarojnë në rasën emërore të pashquar me -i të theksuar, si njeri etj., por me ndryshime në temat e shumësit, që janë dhënë në vendet përkatëse në Fjalor.
Emra femërorë që marrin në rasën emërore të shquar të numrit njëjës mbaresën -a ose -ja
|
|
Numri njëjës |
Numri shumës |
||
|
Rasa |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
|
Emërore Gjinore Dhanore Kallëzore Rrjedhore |
(një) tokë i,e (një) toke (një) toke (një) tokë prej (një) toke |
toka i,e tokës tokës tokën prej tokës |
(ca) toka i,e (ca) tokave (ca) tokave (ca) toka prej (ca) tokash |
tokat i,e tokave tokave tokat prej tokave |
Kështu lakohen emrat femërorë që mbarojnë në rasën emërore të pashquar të numrit njëjës me zanoren fundore -ë, si degë, punë etj., por me ndryshime në temat e shumësit, që janë dhënë në vendet përkatëse në Fjalor
|
|
Numri njëjës |
Numri shumës |
||
|
Rasa |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
|
Emërore Gjinore Dhanore Kallëzore Rrjedhore |
(një) lule i,e (një) luleje (një) luleje (një) lule prej (një) luleje |
lulja i,e lules lules lulen prej lules |
(ca) lule i,e (ca) luleve (ca) luleve (ca) lule prej (ca) lulesh |
lulet i,e luleve luleve lulet prej luleve |
Kështu lakohen edhe emrat femërorë që mbarojnë në rasën emërore të pashquar të numrit njëjës me -o, si triko, vazo etj.
|
|
Numri njëjës |
Numri shumës |
||
|
Rasa |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
|
Emërore Gjinore Dhanore Kallëzore Rrjedhore |
(një) grua i,e (një) gruaje (një) gruaje (një) grua prej (një) gruaje |
gruaja i,e gruas gruas gruan prej gruas |
(ca) gra i,e (ca) grave (ca) grave (ca) gra prej (ca) grash |
gratë i,e grave grave gratë prej grave |
|
|
Numri njëjës |
Numri shumës |
||
|
Rasa |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
|
Emërore Gjinore Dhanore Kallëzore Rrjedhore |
(një) rrufe i,e (një) rrufeje (një) rrufeje (një) rrufe prej (një) rrufeje |
rrufeja i,e rrufesë rrufesë rrufenë prej rrufesë |
(ca) rrufe i,e (ca) rrufeve (ca) rrufeve (ca) rrufe prej (ca) rrufesh |
rrufetë i,e rrufeve rrufeve rrufetë prej rrufeve |
Kështu lakohen edhe emrat femërorë që mbarojnë me zanore të theksuar -a, -i, -o, -u, si dru, gliko, kala, shtëpi etj.
|
|
Numri njëjës |
Numri shumës |
||
|
Rasa |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
|
Emërore Gjinore Dhanore Kallëzore Rrjedhore |
(një) kumbull i,e (një) kumbulle (një) kumbulle (një) kumbull prej (një) kumbulle |
kumbulla i,e kumbullës kumbullës kumbullën prej kumbullës |
(ca) kumbulla i,e (ca) kumbullave (ca) kumbullave (ca) kumbulla prej (ca) kumbullash |
kumbullat i,e kumbullave kumbullave kumbullat prej kumbullave |
|
|
Numri njëjës |
Numri shumës |
||
|
Rasa |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
|
Emërore Gjinore Dhanore Kallëzore Rrjedhore |
(një) flutur i,e (një) fluture (një) fluture (një) flutur prej (një) flutur |
flutura i,e fluturës fluturës fluturën prej fluturës |
(ca) flutura i,e (ca) fluturave (ca) fluturave (ca) flutura prej (ca) fluturash |
fluturat i,e fluturave fluturave fluturat prej fluturave |
|
|
Numri njëjës |
Numri shumës |
||
|
Rasa |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
|
Emërore Gjinore Dhanore Kallëzore Rrjedhore |
(një) vegël i,e (një) vegle (një) vegle (një) vegël prej (një) vegle |
vegla i,e veglës veglës veglën prej veglës |
(ca) vegla i,e (ca) veglave (ca) veglave (ca) vegla prej (ca) veglash |
veglat i,e veglave veglave veglat prej veglave |
|
|
Numri njëjës |
Numri shumës |
||
|
Rasa |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
|
Emërore Gjinore Dhanore Kallëzore Rrjedhore |
(një) kodër i,e (një) kodre (një) kodre (një) kodër prej (një) kodre |
kodra i,e kodrës kodrës kodrën prej kodrës |
(ca) kodra i,e (ca) kodrave (ca) kodrave (ca) kodra prej (ca) kodrash |
kodrat i,e kodrave kodrave kodrat prej kodrave |
Emra mashkullorë që marrin në rasën emërore të shquar të numrit njëjës mbaresën -a ose -ja
|
|
Numri njëjës |
Numri shumës |
||
|
Rasa |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
|
Emërore Gjinore Dhanore Kallëzore Rrjedhore |
(një) axhë i,e (një) axhe (një) axhe (një) axhë prej (një) axhe |
axha i,e axhës axhës axhën prej axhës |
(ca) axha i,e (ca) axhave (ca) axhave (ca) axha prej (ca) axhash |
axhat i,e axhave axhave axhat prej axhave |
|
|
Numri njëjës |
Numri shumës |
||
|
Rasa |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
|
Emërore Gjinore Dhanore Kallëzore Rrjedhore |
(një) balo i,e (një) baloje (një) baloje (një) balo prej (një) baloje |
baloja i,e balos balos balon prej balos |
(ca) balo i,e (ca) balove (ca) balove (ca) balo prej (ca) balosh |
balot i,e balove balove balot prej balove |
Emra asnjanës që marrin në rasën emërore të shquar të numrit njëjës mbaresën -t(të) ose -it
|
|
Numri njëjës |
|
|
Rasa |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
|
Emërore Gjinore Dhanore Kallëzore Rrjedhore |
(një) të ftohtë i,e (një) të ftohti (një) të ftohti (një) të ftohtë prej (një) të ftohti |
të ftohtët i,e të ftohtit të ftohtit të ftohtët prej të ftohtit |
Kështu lakohen edhe emrat asnjanës që kanë ardhur nga emërzimi i pjesoreve të foljeve e që mbarojnë me fundoren -ë, si të hyrë, të ngrënë etj.
|
|
Numri njëjës |
|
|
Rasa |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
|
Emërore Gjinore Dhanore Kallëzore Rrjedhore |
(një) të zi
(një) të zi |
të zitë
të zitë |
Pasqyrë përmbledhëse e mbaresave të lakimit të emrave
|
Numri |
Numri njëjës |
Numri shumës |
||||||
|
Lakimi |
Lakimi I |
Lakimi II |
Lakimi III |
Lakimi IV |
||||
|
Trajta Rasa |
Tr. e pashquar |
Tr. e shquar |
Tr. e pashquar |
Tr. e shquar |
Tr. e pashquar |
Tr. e shquar |
Tr. e pashquar |
Tr. e shquar |
|
E. Gj. Dh. K. Rr. |
- -i -i - -i |
-i -it -it -in, -në -it |
- -u -u - -u |
-u -ut -ut -un -ut |
- -e,-je -e,-je - -e,-je |
-a, -ja -ës, -s, -së -ës, -s, -së -ën, -n, -në -ës, -s, -së |
- -ve -ve - -sh, -ish |
-it, -t, -të -ve -ve -it, -t, -të -ve |
Mbiemra të nyjshëm
|
Gjinia mashkullore |
||||
|
|
Numri njëjës |
Numri shumës |
||
|
Rasa |
Trajta e shquar |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
Trajta e pashquar |
|
E. Gj. Dh. K. Rr. |
(njeriu) i sotëm, i shkëlqyeshëm (i njeriut) të sotëm, të shkëlqyeshëm (njeriut) të sotëm, të shkëlqyeshëm (njeriun) e sotëm, e shkëlqyeshëm (prej njeriut) të sotëm, të shkëlqyeshëm |
(një njeri) i sotëm, i shkëlqyeshëm (i një njeriu) të sotëm, të shkëlqyeshëm (një njeriu) të sotëm, të shkëlqyeshëm (një njeri) të sotëm, të shkëlqyeshëm (prej një njeriu) të sotëm, të shkëlqyeshëm |
(njerëzit) e sotëm, e shkëlqyeshëm (i njerëzve) të sotëm, të shkëlqyeshëm (njerëzve) të sotëm, të shkëlqyeshëm (njerëzit) e sotëm, e shkëlqyeshëm (prej njerëzve) të sotëm, të shkëlqyeshëm |
(njerëz) të sotëm, të shkëlqyeshëm (i njerëzve) të sotëm, të shkëlqyeshëm (njerëzve) të sotëm, të shkëlqyeshëm (njerëz) të sotëm, të shkëlqyeshëm (prej njerëzve) të sotëm, të shkëlqyeshëm |
|
Gjinia femërore |
||||
|
|
Numri njëjës |
Numri shumës |
||
|
Rasa |
Trajta e shquar |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
Trajta e pashquar |
|
E. Gj. Dh. K. Rr. |
(puna) e sotme, e shkëlqyeshme (i punës) së sotme, së shkëlqyeshme (punës) së sotme, së shkëlqyeshme (punën) e sotme, e shkëlqyeshme (prej punës) së sotme, së shkëlqyeshme |
(një punë) e sotme, e shkëlqyeshme (i një pune) të sotme, të shkëlqyeshme (një pune) të sotme, të shkëlqyeshme (një punë) të sotme, të shkëlqyeshme (prej një pune) të sotme, të shkëlqyeshme |
(punët) e sotme, e shkëlqyeshme (i punëve) të sotme, të shkëlqyeshme (punëve) të sotme, të shkëlqyeshme (punët) e sotme, e shkëlqyeshme (prej punëve) të sotme, të shkëlqyeshme |
(punë) të sotme, të shkëlqyeshme (i punëve) të sotme, të shkëlqyeshme (punëve) të sotme, të shkëlqyeshme (punë) të sotme, të shkëlqyeshme (prej punëve) të sotme, të shkëlqyeshme |
|
Gjinia asnjanëse |
||||
|
|
Numri njëjës |
Numri shumës |
||
|
Rasa |
Trajta e shquar |
Trajta e pashquar |
Trajta e shquar |
Trajta e pashquar |
|
E. Gj. Dh. K. Rr. |
(të ftohtët) e sotëm, e padurueshëm (i të ftohtit) të sotëm, të padurueshëm (të ftohtit) të sotëm, të padurueshëm (të ftohtët) e sotëm, e padurueshëm (prej të ftohtit) të sotëm, të padurueshëm |
(një të ftohtë) i sotëm, i padurueshëm (i një të ftohti) të sotëm, të padurueshëm (një të ftohti) të sotëm, të padurueshëm (një të ftohtë) të sotëm, të padurueshëm (prej një të ftohti) të sotëm, të padurueshëm |
- - - - - |
- - - - - |
|
Gjinia mashkullore |
||||||||||
|
Rasa |
Numri njëjës |
Numri shumës |
||||||||
|
E. Gj. Dh. K. Rr. |
(djali)1 i imët (i djalit) të imët (djalit) të imët (djalin) e imët (prej djalit) të imët |
i fortë të fortë të fortë e fortë të fortë |
i çiltër të çiltër të çiltër e çiltër të çiltër |
i mirë të mirë të mirë e mirë të mirë |
i gëzuar të gëzuar të gëzuar e gëzuar të gëzuar |
(djemtë) e imët (i djemve) të imët (djemve) të imët (djemtë) e imët (prej djemve) të imët |
e fortë të fortë të fortë e fortë të fortë |
e çiltër të çiltër të çiltër e çiltër të çiltër |
e mirë të mirë të mirë e mirë të mirë |
e gëzuar të gëzuar të gëzuar e gëzuar të gëzuar |
|
Gjinia femërore |
||||||||||
|
Rasa |
Numri njëjës |
Numri shumës |
||||||||
|
E. Gj. Dh. K. Rr. |
(vajza) e imët (i vajzës) së imët (vajzës) së imët (vajzën) e imët (prej vajzës) së imët |
e fortë së fortë së fortë e fortë së fortë |
e çiltër së çiltër së çiltër e çiltër së çiltër |
e mirë së mirë së mirë e mirë së mirë |
e gëzuar së gëzuar së gëzuar e gëzuar së gëzuar |
(vajzat) e imëta (i vajzave) të imëta (vajzave) të imëta (vajzat) e imëta (prej vajzave) të imëta |
e forta të forta të forta e forta të forta |
e çiltra të çiltra të çiltra e çiltra të çiltra |
e mira të mira të mira e mira të mira |
e gëzuara të gëzuara të gëzuara e gëzuara të gëzuara2 |
1. Në këto pasqyra nuk është vënë emri në trajtën e pashquar, meqë mbiemrat në bashkëvajtje me ta ndryshojnë vetëm nyjat e përparme sipas pasqyrave të mësipërme.
2. Kështu lakohen edhe mbiemrat me -t, -r, -ël, si, i ëmbël, i bukur, i hekurt etj. si edhe pjesoret e mbiemërzuara i çelur, i shkruar, i thyer etj.
|
Gjinia mashkullore |
||||||||||||
|
Rasa |
Numri njëjës |
Numri shumës |
||||||||||
|
E. Gj. Dh. K. Rr. |
(burri) i madh (i burrit) të madh (burrit) të madh (burrin) e madh (prej burrit) të madh |
i vogël të vogël të vogël e vogël të vogël |
i lig të lig të lig e lig të lig |
i keq të keq të keq e keq të keq |
i ri të ri të ri e ri të ri |
(syri) i zi (i syrit) të zi (syrit) të zi (syrin) e zi (prej syrit) të zi |
(burrat) e mëdhenj (i burrave) të mëdhenj (burrave) të mëdhenj (burrat) e mëdhenj (prej burrave) të mëdhenj |
e vegjël të vegjël të vegjël e vegjël të vegjël |
e ligj të ligj të ligj e ligj të ligj |
e këqij të këqij të këqij e këqij të këqij |
e rinj të rinj të rinj e rinj të rinj |
(sytë) e zinj (i syve) të zinj (syve) të zinj (sytë) të zinj (prej syve) të zinj |
|
Gjinia femërore |
||||||||||||
|
Rasa |
Numri njëjës |
Numri shumës |
||||||||||
|
E. Gj. Dh. K. Rr. |
(ditë) e madhe (i ditës) së madhe (ditës) së madhe (ditën) e madhe (prej ditës) së madhe |
e vogël së vogël të vogël e vogël së vogël |
e ligë së ligë së ligë e ligë së ligë |
e keqe së keqe së keqe e keqe së keqe |
e re së re së re e re së re |
(dele) e zezë (i deles) së zezë (deles) së zezë (delen) e zezë (prej deles) së zezë |
(ditët) e mëdha (i ditëve) të mëdha (ditëve) të mëdha (ditët) e mëdha (prej ditëve) të mëdha |
e vogla të vogla të vogla e vogla të vogla |
e këqija të këqija të këqija e këqija të këqija |
e liga të liga të liga e liga të liga |
e reja të reja të reja e reja të reja |
(delet) e zeza (i deleve) të zeza (deleve) të zeza (delet) e zeza (prej deleve) të zeza1 |
1. Te mbiemri i përbërë, kur pjesa e dytë është temë nga një emër femëror, trajtat e tij gjatë lakimit nuk ndryshojnë (p.sh. faqeshegë, hundëshkabë, sypishë etj.); kur pjesa e dytë është temë nga një emër mashkullor, trajtat e gjinisë femërore marrin mbaresën -e (p.sh. sylesh-syleshe, zemërgur-zemërgure etj.), ndërsa trajtat e gjinisë mashkullore të numrit shumës zakonisht përputhen me trajtën e shumësit të emrit mashkullor përkatës ose marrin mbaresën -ë (p.sh. kokëkungull-kokëkunguj, sylesh-syleshë, zemërgur-zemërgurë etj.). Kur pjesa e dytë e mbiemrit të përbërë është një mbiemër, atëherë ai pëson po ato ndryshime që pëson mbiemri nga vjen ajo temë (p.sh. syzi-syzezë, fatbardhë-fatbardha, flokëkuq-flokëkuqe, syshkruar-syshkruara, shpirtmadh, shpirtmadhe-shpirtmëdha etj.
Lakimi i mbiemrit para emrit
|
Gjinia mashkullore |
Gjinia femërore |
|||
|
Rasa |
Numri njëjës |
Numri shumës |
Numri njëjës |
Numri shumës |
|
E. Gj. Dh. K. Rr. |
i varfri (djalë) i të varfrit (djalë) të varfrit (djalë) të varfrin (djalë) prej të varfrit (djalë) |
të varfrit (djem) i të varfërve (djem) të varfërve (djem) të varfrit (djem) prej të varfërve (djem) |
e varfra (vajzë) i së varfrës (vajzë) së varfrës (vajzë) të varfrën (vajzë) prej së varfrës (vajzë) |
të varfrat (vajza) i të varfrave (vajza) të varfrave (vajza) të varfrat (vajza) prej të varfrave (vajza) |
Përemra vetorë
|
Numri njëjës |
Numri shumës |
|||||||
|
Rasa |
Veta I |
Veta II |
Veta III, m. |
Veta III, f. |
Veta I |
Veta II |
Veta III, m. |
Veta III, f. |
|
E. Gj. Dh. K. Rr. |
unë - mua, më mua, më prej meje |
ti - ty, të ty, të prej teje |
ai i atij atij, i atë, e prej atij |
ajo i asaj asaj, i atë, e prej asaj |
ne - neve, na ne, na prej nesh |
ju - juve, ju ju, ju prej jush |
ata i atyre atyre, u ata, i prej atyre |
ato i atyre atyre, u ato i prej atyre |
Përemrat vetvetorë “vetja”, “vetvetja”
|
Rasa |
Vetja |
Vetvetja |
|
E. Gj. Dh. K. Rr. |
vetja i vetes vetes veten prej vetes |
vetvetja i vetvetes vetvetes vetveten prej vetvetes1 |
1. Këta përemra vetvetorë përdoren mjaft rrallë si emra në trajtën e pashquar. Në këtë formë ata përdoren vetëm në rasën kallëzore me parafjalët mbi, me, në, për etj.
Përemrat dëftorë
|
Ky |
Ky + emër |
|||||||
|
Rasa |
njëjës, m. |
njëjës, f. |
shumës, m. |
shumës, f. |
njëjës, m. |
njëjës, f. |
shumës, m. |
shumës, f. |
|
E. Gj. Dh. K. Rr. |
ky i këtij këtij këtë prej këtij |
kjo i kësaj kësaj këtë prej kësaj |
këta i këtyre këtyre këta prej këtyre |
këto i këtyre këtyre këto prej këtyre |
ky (punëtor) i këtij (punëtori) këtij (punëtori) këtë (punëtor) prej këtij (punëtori) |
kjo (punëtore) i kësaj (punëtoreje) kësaj (punëtoreje) këtë (punëtore) prej kësaj (punëtoreje) |
këta (punëtorë) i këtyre (punëtorëve) këtyre (punëtorëve) këta (punëtorë) prej këtyre (punëtorëve) |
këto (punëtore) i këtyre (punëtoreve) këtyre (punëtoreve) këto (punëtore) prej këtyre (punëtoreve)1,2 |
1. Lakimi i përemrave dëftorë ai, ajo, ata, ato bëhet sipas pasqyrës së lakimit të përemrave vetorë.
2. Përemrat dëftorë i atillë, i këtillë, i tillë lakohen njëlloj si mbiemrat e nyjshëm. Në rasa të ndryshme, sikurse dhe mbiemrat e nyjshëm, ata ndryshojnë vetëm nyjën e përparme, sipas sistemit të lakimit të mbiemrave të nyjshëm.
Përemrat pronorë
|
Veta I |
||||||||
|
Prona |
njëjës, m. |
njëjës, f. |
njëjës, m. |
njëjës, f. |
shumës, m. |
shumës, f. |
njëjës, m. |
njëjës, f. |
|
Pronari |
njëjës |
njëjës |
shumës |
shumës |
njëjës |
njëjës |
shumës |
shumës |
|
E. Gj. Dh. K. Rr. |
shoku im i shokut tim shokut tim shokun tim prej shokut tim |
shoqja ime i shoqes sime shoqes sime shoqen time prej shoqes sime |
shoku ynë i shokut tonë shokut tonë shokun tonë prej shokut tonë |
shoqja jonë i shoqes sonë shoqes sonë shoqen tonë prej shoqes sonë |
shokët e mi i shokëve të mi shokëve të mi shokët e mi prej shokëve të mi |
shoqet e mia i shoqeve të mia shoqeve të mia shoqet e mia prej shoqeve të mia |
shokët tanë i shokëve tanë shokëve tanë shokët tanë prej shokëve tanë |
shoqet tona i shoqeve tona shoqeve tona shoqet tona prej shoqeve tona |
|
Veta II |
||||||||
|
Prona |
njëjës, m. |
njëjës, f. |
njëjës, m. |
njëjës, f. |
shumës, m. |
shumës, f. |
njëjës, m. |
njëjës, f. |
|
Pronari |
njëjës |
njëjës |
shumës |
shumës |
njëjës |
njëjës |
shumës |
shumës |
|
E. Gj. Dh. K. Rr. |
shoku yt i shokut tënd shokut tënd shokun tënd prej shokut tënd |
shoqja jote i shoqes sate shoqes sate shoqen tënde prej shoqes sate |
shoku juaj i shokut tuaj shokut tuaj shokun tuaj prej shokut tuaj |
shoqja juaj i shoqes suaj shoqes suaj shoqen tuaj prej shoqes suaj |
shokët e tu i shokëve të tu shokëve të tu shokët e tu prej shokëve të tu |
shoqet e tua i shoqeve të tua shoqeve të tua shoqet e tua prej shoqeve të tua |
shokët tuaj i shokëve tuaj shokëve tuaj shokët tuaj prej shokëve tuaj |
shoqet tuaja i shoqeve tuaja shoqeve tuaja shoqet tuaja prej shoqeve tuaja |
|
Veta III |
||||||||
|
Prona |
njëjës, m. |
njëjës, f. |
njëjës, m. |
njëjës, f. |
shumës, m. |
shumës, f. |
njëjës, m. |
njëjës, f. |
|
Pronari |
njëjës, m |
njëjës, m |
njëjës, f. |
njëjës, f. |
njëjës, m. |
njëjës, m. |
njëjës, m ose f. |
njëjës, m ose f. |
|
E. Gj. Dh. K. Rr. |
shoku i tij i shokut të tij shokut të tij shokun e tij prej shokut të tij |
shoqja e tij i shoqes së tij shoqes së tij shoqen e tij prej shoqes së tij |
shoku i saj i shokut të saj shokut të saj shokun e saj prej shokut të saj |
shoqja e saj i shoqes së saj shoqes së saj shoqen e saj prej shoqes së saj |
shokët e tij i shokëve të tij shokëve të tij shokët e tij prej shokëve të tij |
shoqet e tyre i shoqeve të tyre shoqeve të tyre shoqet e tyre prej shoqeve të tyre |
shokët e vet i shokëve të vet shokëve të vet shokët e vet prej shokëve të vet |
shoqet e veta i shoqeve të veta shoqeve të veta shoqet e veta prej shoqeve të veta |
|
Veta III |
||||||||
|
Prona |
shumës, m. |
shumës, f. |
njëjës, m. |
njëjës, f. |
shumës, m. |
shumës, f. |
shumës, m. |
shumës, f. |
|
Pronari |
njëjës, f. |
njëjës, m. |
shumës |
shumës |
shumës |
shumës |
shumës, m. ose f. |
shumës, m. ose f. |
|
E. Gj. Dh. K. Rr. |
shokët e saj i shokëve të saj shokëve të saj shokët e saj prej shokëve të saj |
shoqet e saja i shoqeve të saja shoqeve të saja shoqet e saja prej shoqeve të saja |
shoku i tyre i shokut të tyre shokut të tyre shokun e tyre prej shokut të tyre |
shoqja e tyre i shoqes së tyre shoqes së tyre shoqen e tyre prej shoqes së tyre |
shokët e tyre i shokëve të tyre shokëve të tyre shokët e tyre prej shokëve të tyre |
shoqet e tyre i shoqeve të tyre shoqeve të tyre shoqet e tyre prej shoqeve të tyre |
shokët e vet i shokëve të vet shokëve të vet shokët e vet prej shokëve të vet |
shoqet e veta i shoqeve të veta shoqeve të veta shoqet e veta prej shoqeve të veta |
Përemrat pronorë të emërzuar
|
Veta I |
||||||||
|
Prona |
njëjës, m. |
njëjës, f. |
njëjës, m. |
njëjës, f. |
shumës, m. |
shumës, f. |
njëjës, m. |
njëjës, f. |
|
Pronari |
njëjës |
njëjës |
shumës |
shumës |
njëjës |
njëjës |
shumës |
shumës |
|
E. Gj. Dh. K. Rr. |
imi i timit timit timin prej timit |
imja i simes simes timen prej simes |
yni i tonit tonit tonin prej tonit |
jona i sonës sonës tonën prej sonës |
të mitë i të mive të mive të mitë prej të mive |
të miat i të miave të miave të miat prej të miave |
tanët i tanëve tanëve tanët prej tanëve |
tonat i tonave tonave tonat prej tonave |
|
Veta II |
||||||||
|
Prona |
njëjës, m. |
njëjës, f. |
njëjës, m. |
njëjës, f. |
shumës, m. |
shumës, f. |
njëjës, m. |
njëjës, f. |
|
Pronari |
njëjës |
njëjës |
shumës |
shumës |
njëjës |
njëjës |
shumës |
shumës |
|
E. Gj. Dh. K. Rr. |
yti i tëndit tëndit tëndin prej tëndit |
jotja i sates sates tënden prej sates |
juaji i tuajit tuajit tuajin prej tuajit |
juaja i tuajës tuajës tuajën prej tuajës |
të tutë i të tuve të tuve të tutë prej të tuve |
të tuat i të tuave të tuave të tuat prej të tuave |
tuajt i tuajve tuajve tuajt prej tuajve |
tuajat i tuajave tuajave tuajat prej tuajave |
|
Veta III |
||||||||
|
Prona |
njëjës, m. |
njëjës, f. |
njëjës, m. |
njëjës, f. |
shumës, m. |
shumës, f. |
njëjës, m. |
njëjës, f. |
|
Pronari |
njëjës, m |
njëjës, m |
njëjës, f. |
njëjës, f. |
njëjës, m. |
njëjës, m. |
njëjës, m ose f. |
njëjës, m ose f. |
|
E. Gj. Dh. K. Rr. |
i tiji i të tijit të tijit të tijin prej të tijit |
e tija i së tijës së tijës të tijën prej së tijës |
i saji i të sajit të sajit të sajin prej të sajit |
e saja i së sajës së sajës të sajën prej së sajës |
të tijtë i të tijve të tijve të tijtë prej të tijve |
të tijat i të tijave të tijave të tijat prej të tijave |
i veti i të vetit të vetit të vetin prej të vetit |
e veta i së vetës së vetës të vetën prej së vetës |
|
Veta III |
||||||||
|
Prona |
shumës, m. |
shumës, f. |
njëjës, m. |
njëjës, f. |
shumës, m. |
shumës, f. |
shumës, m. |
shumës, f. |
|
Pronari |
njëjës, f. |
njëjës, f. |
shumës |
shumës |
shumës |
shumës |
shumës, m. ose f. |
shumës, m. ose f. |
|
E. Gj. Dh. K. Rr. |
të sajtë i të sajve të sajve të sajtë prej të sajve |
të sajat i të sajave të sajave të sajat prej të sajave |
i tyri i të tyrit të tyrit të tyrin prej të tyrit |
e tyrja i së tyres së tyres së tyren prej së tyres |
të tyret i të tyreve të tyreve të tyret prej të tyreve |
të tyret i të tyreve të tyreve të tyret prej të tyreve |
të vetët i të vetëve të vetëve të vetët prej të vetëve |
të vetat i të vetave të vetave të vetat prej të vetave |
Përemra pronorë me emra farefisnie
|
Prona |
njëjës, m. |
njëjës, f. |
njëjës, m. |
njëjës, f. |
|
Pronari |
veta I, njëjës |
veta I, njëjës |
veta II, njëjës |
veta II, njëjës |
|
E. Gj. Dh. K. Rr. |
im vëlla i tim vëllai tim vëllai tim vëlla prej tim vëllai |
ime motër i sime motre sime motre time motër prej sime motre |
yt vëlla i tyt vëllai tyt vëllai tët vëlla prej tyt vëllai |
jot motër i sat motre sat motre tët motër prej sat motre |
Përemra pyetës
|
Përemri |
Kush? |
Sa? |
|
I sati? |
|
|
|
Rasa |
|
|
njëjës, m. |
Njëjës, f. |
Shumës, m |
veta II, njëjës |
|
E. Gj. Dh. K. Rr. |
kush i kujt kujt kë prej kujt1 |
sa i save save sa prej save |
i sati i të satit të satit të satin prej të satit |
e sata i së satës së satës të satën prej së satës |
të satët i të satëve të satëve të satët prej të satëve |
të satat i të satave të satave të satat prej të satave |
|
Cili? |
||||
|
Rasa |
njëjës, m. |
njëjës, f. |
shumës, m. |
shumës, f. |
|
E. Gj. Dh. K. Rr. |
cili i cilit cilit cilin prej cilit |
cila i cilës cilës cilën prej cilës |
cilët i cilëve cilëve cilët prej cilëve |
cilat i cilave cilave cilat prej cilave1 |
1. Sipas këtij lakimi ndryshojnë cili e kush edhe kur janë pjesë përbërëse të përemrave të pakufishëm, askush, dikush, cilado, cilido, gjithsecili, kurrkush, kushdo, ndokush, secila, secili etj.; (p.sh. i kujtdo, këdo; i cilitdo, cilindo; gjithsecilës, gjithsecilën etj.); përemri i pakufishëm tjetërkush në kallëzore bën tjetërkënd.
Përemra lidhorë
|
|
Gjinia mashkullore |
Gjinia femërore |
||
|
Rasa |
njëjës |
shumës |
njëjës |
shumës |
|
E. Gj. Dh. K. Rr. |
i cili i të cilit të cilit të cilin prej të cilit |
të cilët i të cilëve të cilëve të cilët prej të cilëve |
e cila i së cilës së cilës të cilën prej së cilës |
të cilat i të cilave të cilave të cilat prej të cilave1 |
1. Përemrat lidhorë cili, kush lakohen njëlloj si përemrat pyetës përkatës.
Përemra të pacaktuar
|
|
Njëri |
Të gjithë |
||
|
Rasa |
Gjinia mashkullore |
Gjinia femërore |
Gjinia mashkullore |
Gjinia femërore |
|
E. Gj. Dh. K. Rr. |
njëri i njërit njërit njërin prej njërit1 |
njëra i njërës njërës njërën prej njërës |
të gjithë i të gjithëve të gjithëve të gjithë prej të gjithëve |
të gjitha i të gjithave të gjithave të gjitha prej të gjithave2,3 |
1. Si përemri njëri lakohet dhe përemri i pacaktuar ndonjëri.
2. Si përemri të gjithë lakohet edhe përemri i pacaktuar të tërë.
3. Kur të gjithë dhe të tërë përdoren para emrash me kuptim përmbledhës (vetëm në numrin njëjës), gjatë lakimit ndryshojnë vetëm nyjën e përparme, sipas lakimit të mbiemrave të nyjshëm.
|
Tjetri |
Trajta e pashquar |
|||
|
Rasa |
njëjës, m. |
njëjës, f. |
shumës, m. |
shumës, f. |
|
E. Gj. Dh. K. Rr. |
(një) tjetër i (një) tjetri (një) tjetri (një) tjetër prej (një) tjetri |
(një) tjetër i (një) tjetre (një) tjetre (një) tjetër prej (një) tjetre |
të tjerë i të tjerëve të tjerëve të tjerë prej të tjerëve |
të tjera i të tjerave të tjerave të tjerat prej të tjerave |
|
Tjetri |
Trajta e shquar |
|||
|
Rasa |
njëjës, m. |
njëjës, f. |
shumës, m. |
shumës, f. |
|
E. Gj. Dh. K. Rr. |
tjetri i tjetrit tjetrit tjetrin prej tjetrit |
tjetra i tjetrës tjetrës tjetrën prej tjetrës |
të tjerët i të tjerëve të tjerëve të tjerët prej të tjerëve |
të tjerat i të tjerave të tjerave të tjerat prej të tjerave1 |
1. Kur përemri përdoret pranë emrave, gjatë lakimit trajtat e njëjësit mbeten të pandryshuara (p.sh. djalë tjetër, djali tjetër; vajzë tjetër, vajza tjetër), ndërsa trajtat e shumësit ndryshojnë vetëm nyjën e përparme (p.sh. djem të tjerë, djemtë e tjerë; vajza të tjera, vajzat e tjera). Me ndryshime të gjymtyrës së dytë lakohet edhe përemri njëri-tjetri.
Foljet ndihmëse
Folja kam
|
Koha Mënyra |
E tashme |
E pakryer |
E kryer e thjeshtë |
E kryer |
Më se e kryer |
E kryer e tejshkuar |
E ardhme |
E ardhme e përparme |
|
Dëftore |
kam ke ka kemi keni kanë |
kisha kishe kish(te)1 kishim kishit kishin |
pata pate pati patëm patët patën |
kam pasur ke pasur ka pasur kemi pasur keni pasur kanë pasur |
kisha pasur kishe pasur kish(te) pasur kishim pasur kishit pasur kishin pasur |
pata pasur pate pasur pati pasur patëm pasur patët pasur patën pasur |
do të kem2 do të kesh do të ketë do të kemi do të keni do të kenë |
kam pasur ke pasur ka pasur kemi pasur keni pasur kanë pasur |
|
Lidhore |
të kem të kesh të ketë të kemi të keni të kenë |
të kisha të kishe të kish(te) të kishim të kishit të kishin |
të kem pasur të kesh pasur të ketë pasur të kemi pasur të keni pasur të kenë pasur |
të kisha pasur të kishe pasur të kish(te) pasur të kishim pasur të kishit pasur të kishin pasur |
të kem pasur të kesh pasur të ketë pasur të kemi pasur të keni pasur të kenë pasur |
|||
|
Habitore |
Paskam Paske paska paskemi paskeni paskan |
paskësha paskëshe paskësh (paskej) paskëshim paskëshit paskëshin |
paskam pasur paske pasur paska pasur paskemi pasur paskeni pasur paskan pasur |
paskësha pasur paskëshe pasur paskësh pasur paskëshim pasur paskëshit pasur paskëshin pasur |
paskam pasur paske pasur paska pasur paskemi pasur paskeni pasur paskan pasur |
|||
|
Dëshirore |
paça paç pastë paçim paçit paçin |
paça pasur paç pasur pastë pasur paçim pasur paçit pasur paçin pasur |
paça pasur paç pasur pastë pasur paçim pasur paçit pasur paçin pasur |
|||||
|
Kushtore |
do të kisha do të kishe do të kish(te) do të kishim do të kishit do të kishin |
do të kisha pasur do të kishe pasur do të kish(te) pasur do të kishim pasur do të kishit pasur do të kishin pasur |
do të kisha pasur do të kishe pasur do të kish(te) pasur do të kishim pasur do të kishit pasur do të kishin pasur |
|||||
|
Urdhërore |
ki kini |
|||||||
|
Trajta e pjesores |
pasur |
1. Kish(te) nënkupton se janë normë dy trajta: kish dhe kishte.
2. Tipi i dytë kam për të pasur, ke për të pasur etj.
Folja jam
|
Koha Mënyra |
E tashme |
E pakryer |
E kryer e thjeshtë |
E kryer |
Më se e kryer |
E kryer e tejshkuar |
E ardhme |
E ardhme e përparme |
|
Dëftore |
jam je është jemi jeni janë |
isha ishe ishte (ish) ishim ishit ishin |
qeshë qe qe qemë qetë qenë |
kam qenë ke qenë ka qenë kemi qenë keni qenë kanë qenë |
kisha qenë kishe qenë kish(te) qenë kishim qenë kishit qenë kishin qenë |
pata qenë pate qenë pati qenë patëm qenë patët qenë patën qenë |
do të jem1 do të jesh do të jetë do të jemi do të jeni do të jenë |
do të kem qenë do të kesh qenë do të ketë qenë do të kemi qenë do të keni qenë do të kenë qenë |
|
Lidhore |
të jem të jesh të jetë të jemi të jeni të jenë |
të isha të ishe të ishte (të ish) të ishim të ishit të ishin |
të kem qenë të kesh qenë të ketë qenë të kemi qenë të keni qenë të kenë qenë |
të kisha qenë të kishe qenë të kish(te) qenë të kishim qenë të kishit qenë të kishin qenë |
||||
|
Habitore |
qenkam qenke qenka qenkemi qenkeni qenkan |
qenkësha qenkëshe qenkësh (qenkej) qenkëshim qenkëshit qenkëshin |
paskam qenë paske qenë paska qenë paskemi qenë paskeni qenë paskan qenë |
paskësha qenë paskëshe qenë paskësh (paskej) qenë paskëshim qenë paskëshit qenë paskëshin qenë |
||||
|
Dëshirore |
qofsha qofsh qoftë qofshim qofshit qofshin |
paça qenë paç qenë pastë qenë paçim qenë paçit qenë paçin qenë |
||||||
|
Kushtore |
do të isha do të ishe do të ish(te) do të ishim do të ishit do të ishin |
|
|
do të kisha qenë do të kishe qenë do të kish(te) qenë do të kishim qenë do të kishit qenë do të kishin qenë |
|
|
|
|
|
Urdhërore |
ji jini |
|
|
|
|
|
|
|
|
Trajta e pjesores |
qenë |
|
|
|
|
|
|
|
1. Kish(te) nënkupton se janë normë dy trajta: kish dhe kishte.
2. Ish(te) nënkupton se janë normë dy trajta: ish dhe ishte.
3. Tipi i dytë kam për të pasur, ke për të pasur etj.
Folje veprore të rregullta
|
Mënyra |
Dëftore |
Lidhore |
Habitore |
Dëshirore |
Urdhërore |
|||
|
Koha Tipi i foljeve |
E tashme |
E pakryer |
E kryer e thjeshtë |
E tashme |
E tashme |
E pakryer |
E tashme |
E tashme |
|
Folje e tipit1 -o- / -ua- Punój (pj. Punúar) |
punoj punon punon punojmë punoni punojnë |
punoja punoje punonte punonim punonit punonin |
punova punove punoi punuam punuat punuan |
të punoj të punosh të punojë të punojmë të punoni të punojnë |
punokam punoke punoka punokemi punokeni punokan |
punokësha punokëshe punokësh punokëshim punokëshit punokëshin |
punofsha punofsh punoftë punofshim punofshit punofshin |
puno
punoni |
|
-e- / -ye- Pëlqéj (pj. Pëlqýer) |
pëlqej pëlqen pëlqen pëlqejmë pëlqeni pëlqejnë |
pëlqeja pëlqeje pëlqente pëlqenim pëlqenit pëlqenin |
pëlqeva pëlqeve pëlqeu pëlqyem pëlqyet pëlqyen |
të pëlqej të pëlqesh të pëlqejë të pëlqejmë të pëlqeni të pëlqejnë |
pëlqekam pëlqeke pëlqeka pëlqekemi pëlqekeni pëlqekan |
pëlqekësha pëlqekëshe pëlqekësh pëlqekëshim pëlqekëshit pëlqekëshin |
pëlqefsha pëlqefsh pëlqeftë pëlqefshim pëlqefshit pëlqefshin |
pëlqe
pëlqeni |
|
-ua- / -o- Shkrúaj (pj. Shkrúar) |
shkruaj shkruan shkruan shkruajmë shkruani shkruajnë |
shkruaja shkruaje shkruante shkruanim shkruanit shkruanin |
shkrova shkrove shkroi shkruam shkruat shkruan |
të shkruaj të shkruash të shkruajë të shkruajmë të shkruani të shkruajnë |
shkruakam shkruake shkruaka shkruakemi shkruakeni shkruakan |
shkruakësha shkruakëshe shkruakësh shkruakëshim shkruakëshit shkruakëshin |
shkrofsha shkrofsh shkrofshtë shkrofshim shkrofshit shkrofshin |
shkruaj
shkruani |
|
-ye- / -e- Lýej (pj. Lýer) |
lyej lyen lyen lyejmë lyeni lyejnë |
lyeja lyeje lyente lyenim lyenit lyenin |
leva leve leu lyem lyet lyen |
të lyej të lyesh të lyejë të lyejmë të lyeni të lyejnë |
lyekam lyeke lyeka lyekemi lyekeni lyekan |
lyekësha lyekëshe lyekësh lyekëshim lyekëshit lyekëshin |
lefsha lefsh leftë lefshim lefshit lefshin |
lyej
lyeni |
1. Në shtyllën e parë vihen foljet që janë zgjedhur, ndryshimet fonetike që pësojnë në temë gjatë zgjedhimit dhe trajta e pjesores.
2. Koha e ardhme e mënyrës dëftore formohet nga pjesëza do dhe trajtat e kohës së tashme të mënyrës lidhore të foljes që zgjedhohet (do të punoj etj.). Koha e pakryer e mënyrës lidhore formohet nga e pakryera e mënyrës dëftore me pjesëzën të përpara (të punoja etj.). Koha e tashme e mënyrës kushtore formohet nga pjesëza do dhe nga trajtat e kohës së pakryer të mënyrës lidhore (do të punoja etj.).
|
Mënyra |
Dëftore |
Lidhore |
Habitore |
Dëshirore |
Urdhërore |
|||
|
Koha Tipi i foljeve |
E tashme |
E pakryer |
E kryer e thjeshtë |
E tashme |
E tashme |
E pakryer |
E tashme |
E tashme |
|
Folje e tipit1 -a- / -a- -i/-i- Laj (pj. Lárë) |
laj lan lan lajmë lani lajnë |
laja laje lante lanim lanit lanin |
lava lave lau lamë latë lanë |
të laj të lash të lajë të lajmë të lani të lajnë |
lakam lake laka lakemi lakeni lakan |
lakësha lakëshe lakësh lakëshim lakëshit lakëshin |
lafsha lafsh laftë lafshim lafshit lafshin |
laj
lani1 |
|
- / -t Gjej (pj. Gjétur) |
gjej gjen gjen gjejmë gjeni gjejnë |
gjeja gjeje gjente gjenim gjenit gjenin |
gjeta gjete gjeti gjetëm gjetët gjetën |
të gjej të gjesh të gjejë të gjejmë të gjeni të gjejnë |
gjetkam gjetke gjetka gjetkemi gjetkeni gjetkan |
gjetkësha gjetkëshe gjetkësh gjetkëshim gjetkëshit gjetkëshin |
gjetsha gjetsh gjettë gjetshim gjetshit gjetshin |
gjej
gjeni |
|
- / -r Hyj (pj. Hýrë) |
hyj hyn hyn hyjmë hyni hyjnë |
hyja hyje hynte hynim hynit hynin |
hyra hyre hyri hymë hytë hynë |
të hyj të hysh të hyjë të hyjmë të hyni të hyjnë |
hykam hyke hyka hykemi hykeni hykan |
hykësha hykëshe hykësh hykëshim hykëshit hykëshin |
hyfsha hyfsh hyftë hyfshim hyfshit hyfshin |
hyr
hyni |
|
Lidh (pj. Lídhur) |
lidh lidh lidh lidhim lidhni lidhin |
lidhja lidhje lidhte lidhnim lidhnit lidhnin |
lidha lidhe lidhi lidhëm lidhët lidhën |
të lidh të lidhësh të lidhë të lidhim të lidhni të lidhin |
lidhkam lidhke lidhka lidhkemi lidhkeni lidhkan |
lidhkësha lidhkëshe lidhkësh lidhkëshim lidhkëshit lidhkëshin |
lidhsha lidhsh lidhtë lidhshim lidhshit lidhshin |
lidh
lidhni |
|
Íki (pj. Íkur) |
iki ikën ikën ikim ikni ikin |
ikja ikje ikte iknim iknit iknin |
ika ike iku ikëm ikët ikën |
të iki të ikësh të ikë të ikim të ikni të ikin |
ikkam ikke ikka ikkemi ikkeni ikkan |
ikkësha ikkëshe ikkësh ikkëshim ikkëshit ikkëshin |
iksha iksh iktë ikshim ikshit
ikshin |
ik
ikni2
|
1. Kështu zgjedhohet edhe folja blej, e cila në v. II shumës të së tashmes së mënyrës dëftore, në të pakryerën dhe në urdhërore e ndërron zanoren -e- në -i- (blini, blija, blij).
2. Kështu zgjedhohet edhe folja hipi.
|
Mënyra
|
Dëftore
|
Lidhore
|
Habitore
|
Dëshirore
|
Urdhërore
|
|||
|
Koha
Tipi i foljeve
|
E tashme
|
E pakryer
|
E kryer e thjeshtë
|
E tashme
|
E tashme
|
E pakryer
|
E tashme
|
E tashme
|
|
Folje e tipit1
-a-/-e-/-i-/-o- Dal
(pj. Dálë)
|
dal del del dalim dilni dalin |
dilja dilje dilte dilnim dilnit dilnin |
dola dole doli dolëm dolët dolën |
të dal të dalësh të dalë të dalim të dilni të dalin |
dalkam dalke dalka dalkemi dalkeni dalkan |
dalkësha dalkëshe dalkësh dalkëshim dalkëshit dalkëshin |
dalsha dalsh daltë dalshim dalshi dalshin |
dil
dilni1
|
|
-e-/-i-/-o- Heq
(pj. Héqur)
|
heq heq heq heqim hiqni heqin |
hiqja hiqje hiqte hiqnim hiqnit hiqnin |
hoqa hoqe hoqi hoqëm hoqët hoqën |
të heq të heqësh të heqë të heqim të hiqni të heqin |
heqkam heqke heqka heqkemi heqkeni heqkan |
heqkësha heqkëshe heqkësh heqkëshim heqkëshit heqkëshin |
heqsha heqsh heqtë heqshim heqshi heqshin |
hiq
hiqni2
|
|
-je-/-i-/-o- Vjel
(pj. Vjélë)
|
vjel vjel vjel vjelim vilni vjelin |
vilja vilje vilte vilnim vilnit vilnin |
vola vole voli volëm volët volën |
të vjel të vjelësh të vjelë të vjelim të vilni të vjelin |
vjelkam vjelke vjelka vjelkemi vjelkeni vjelkan |
vjelkësha vjeklëshe
vjelkësh vjelkëshim vjelkëshit vjelkëshin |
vjelsha vjelsh vjeltë vjelshim vjelshi vjelshin |
vil
vilni3
|
|
-a-/-e-/-i-,-s/-t Bërtas
(pj.Bërtítur)
|
bërtas bërtet bërtet bërtasim bërtitni bërtasin |
bërtitja bërtitje bërtiste bërtitnim bërtitnit bërtitnin |
bërtita bërtite bërtiti bërtitëm bërtitët bërtitën |
të bërtas të bërtasësh të bërtasë të bërtasim të bërtitni të bërtasin |
bërtitkam bërtitke bërtitka bërtitkemi bërtitkeni bërtitkan |
bërtitkësha bërtitkëshe bërtitkësh bërtitkëshim bërtitkëshit bërtitkëshin |
bërtitsha bërtitsh bërtittë bërtitshim bërtitshi bërtitshin |
bërtit
bërtitni4
|
1. Kështu zgjedhohen edhe foljet njoh, rrah dhe folja e parregullt shoh (pashë, parë) që në ve. II e III njëjës të së tashmes së dëftores i ndërrojnë zanoret e temës -a-, -o-, në -e-, kurse në të pakryerën e në urdhëroren në -i- (rreh, rrih; sheh, shih etj.).
2. Kështu zgjedhohet edhe folja e parregullt vdes (vdiqa, vdekur).
3. Kështu zgjedhohen edhe foljet nxjerr, që në të kryerën e thjeshtë del me -r (nxora), djeg, ndjek, përpjek, pjek, që në të kryerën e thjeshtë e ndërrojnë -k në -q (poqa etj.) dhe -g në -gj (dogja etj.).
4. Kështu zgjedhohen edhe foljet me zgjerim teme, si flas, humbas, pëlcas, pëllas etj., që në të kryerën e thjeshtë dalin me temën e parë (fola, humba, plasa, palla etj.); foljet pres, shes, zbres, që në të kryerën e thjeshtë dhe në v. II shumës të së tashmes së dëftores ndërrojnë -e- në -i- (prita, pritni; shita, shitni; zbrita, zbritni); folja thërras që në të kryerën e thjeshtë bën thirra.
|
Mënyra
|
Dëftore
|
Lidhore
|
Habitore
|
Dëshirore
|
Urdhërore
|
|||
|
Koha
Tipi i foljeve
|
E tashme
|
E pakryer
|
E kryer e thjeshtë
|
E tashme
|
E tashme
|
E pakryer
|
E tashme
|
E tashme
|
|
Folje e tipit1
-a-/-e-/-i- Vras
(pj. Vrárë)
|
vras vret vret vrasim vrisni vrasin |
vrisja vrisje vriste vrisnim vrisnit vrisnin |
vrava vrave vrau vramë vratë vranë |
të vras të vrasësh të vrasë të vrasim të vrisni të vrasin |
vrakam vrake vraka vrakemi vrakeni vrakan |
vrakësha vrakëshe vrakësh vrakëshim vrakëshit vrakëshin |
vrafsha vrafsh vraftë vrafshim vrafshit
vrafshin |
vrit
vritni |
|
-ë-/-i-/-u- Zë
(pj. Zënë)
|
zë zë zë zëmë zini zënë |
zija zije zinte zinim zinit zinin |
zura zure zuri zumë zutë zunë |
të zë të zësh të zërë të zëmë të zini të zënë |
zënkam zënke zënka zënkemi zënkeni zënkan |
zënkësha zënkëshe zënkësh zënkëshim zënkëshit zënkëshin |
zënça zënç zëntë zënçim zënçit
zënçin |
zër
zini1
|
|
-/-t Di
(pj. Dítur)
|
di di di dimë dini dinë |
dija dije dinte dinim dinit dinin |
dita dite diti ditëm ditët ditën |
të di të dish të dijë të dimë të dini të dinë |
ditkam ditke ditka ditkemi ditkeni ditkan |
ditkësha ditkëshe ditkësh ditkëshim ditkëshit ditkëshin |
ditsha ditsh dittë ditshim ditshit
ditshin |
di
dini2
|
|
-/-v-
Pi
(pj. Pírë)
|
pi pi pi pimë pini pinë |
pija pije pinte pinim pinit pinin |
piva pive piu pimë pitë pinë |
të pi të pish të pijë të pimë të pini të pinë |
pikam pike pika pikemi pikeni pikan |
pikësha pikëshe pikësh pikëshim pikëshit pikëshin |
pifsha pifsh piftë pifshim pifshi pifshin |
pi
pini |
|
-/-v- Shtie
(Pj. Shtënë)
|
shtie shtie shtie shtiem shtini shtien |
shtija shtije shtinte shtinim shtinit shtinin |
shtiva shtive shtiu shtimë shtitë shtinë |
të shtie të shtiesh të shtjerë të shtiem të shtini të shtien |
shtënkam shtënke shtënka shtënkemi shtënkeni shtënkan |
shtënkësha shtënkëshe shtënkësh shtënkëshim shtënkëshit shtënkëshin |
shtënsha
shtënsh
shtëntë shtënshim
shtënshit
shtënshin
|
shtjer
shtini3
|
1. Kështu zgjedhohet edhe folja shpie (shpura, shpënë), si edhe folja e parregullt bie (prura, prurë).
2. Kështu zgjedhohen edhe foljet fle (fjeta, fjetur), ngre (ngrita, ngritur), si edhe foljet e parregullta ha (hëngra, ngrënë), rri (ndenja, ndenjur).
3. Kështu zgjedhohen edhe foljet e parregullta bie
(rashë, rënë) dhe lë (lashë, lënë).
Folje të parregullta
|
Mënyra
|
Dëftore
|
Lidhore
|
Habitore
|
Dëshirore
|
Urdhërore
|
|||
|
Koha
Tipi i foljeve
|
E tashme
|
E pakryer
|
E kryer e thjeshtë
|
E tashme
|
E tashme
|
E pakryer
|
E tashme
|
E tashme
|
|
Jap
(Pj. Dhënë) |
jap jep jep japim jepni japin |
jepja jepje jepte jepnim jepnit jepnin |
dhashë dhe dha dhamë dhatë dhanë |
të jap të japësh të japë të japim të jepni të japin |
dhënkam dhënke dhënka dhënkemi dhënkeni dhënkan |
dhënkësha dhënkëshe dhënkësh dhënkëshim dhënkëshit dhënkëshin |
dhënça dhënç dhëntë dhënçim dhënçi dhënçin |
jep
jepni
|
|
Vij
(Pj. Árdhur)
|
vij vjen vjen vijmë vini vijnë |
vija vije vinte vinim vinit vinin |
erdha erdhe erdhi erdhëm erdhët erdhën |
të vij të vish të vijë të vijmë të vini të vijnë |
ardhkam ardhke ardhka ardhkemi ardhkeni ardhkan |
ardhkësha ardhkëshe ardhkësh ardhkëshim ardhkëshit ardhkëshin |
ardhsha ardhsh ardhtë ardhshim ardhshi ardhshin |
eja
ejani |
|
Them
(Pj. Thënë)
|
them thua thotë themi thoni thonë |
thosha thoshe thosh(te) thoshim thoshit thoshin |
thashë the tha thamë thatë thanë |
të them të thuash të thotë të themi të thoni të thonë |
thënkam thënke thënka thënkemi thënkeni thënkan |
thënkësha thënkëshe thënkësh thënkëshim thënkëshit thënkëshin |
thënça thënç thëntë thënçim thënçit
thënçin |
thua
thoni
|
|
Dua
(Pj. Dáshur)
|
dua do do duam doni duan |
doja doje donte donim donit donin |
desha deshe deshi deshëm deshët deshën |
të dua të duash të dojë të duam të doni të duan |
dashkam dashke dashka dashkemi dashkeni dashkan |
dashkësha dashkëshe dashkësh dashkëshim dashkëshit dashkëshin |
daça
daç dashtë daçim
daçi
daçin
|
duaj
doni |
|
Véte
(Pj. Vájtur)
|
vete vete vete vemë
vini venë |
vija1
vije vinte vinim vinit vinin |
vajta vajte vajti vajtëm vajtët vajtën |
të vete të vesh të vejë të vemë
të veni të venë |
vajtkam vajtke vajtka vajtkemi vajtkeni vajtkan |
vajtkësha vajtkëshe vajtkësh vajtkëshim vajtkëshit vajtkëshin |
vafsha
vafsh
vaftë
vafshim
vafshit
vafshin
|
|
1. Në këto trajta përputhet me foljen vij (vija, vije etj.)
Folje pësore e vetvetore
|
Mënyra
Koha
|
Dëftore
|
Urdhërore
|
||||||
|
E tashme |
lidhem lidhesh lidhet lidhemi lidheni lidhen1
|
lahem lahesh lahet lahemi laheni lahen |
mësohem mësohesh mësohet mësohemi mësoheni mësohen |
shkruhem shkruhesh shkruhet shkruhemi shkruheni shkruhen |
lyhem lyhesh lyhet lyhemi lyheni lyhen |
vritem vritesh vritet vritemi vriteni vriten1
|
digjem digjesh digjet digjemi digjeni digjen |
lidhu (ni) lahu (ni) mësohu (ni) shkruhu (ni) lyhu (ni) vritu (ni) digju (ni) |
|
E pakryer |
lidhesha lidheshe lidhej lidheshim lidheshit lidheshin2
|
lahesha laheshe lahej laheshim laheshit laheshin |
mësohesha mësoheshe mësohej mësoheshim mësoheshit mësoheshin |
shkruhesha shkruheshe shkruhej shkruheshim shkruheshit shkruheshin |
lyhesha lyheshe lyhej lyheshim lyheshit lyheshin |
vritesha vriteshe vritej vriteshim vriteshit vriteshin |
digjesha digjeshe digjej digjeshim digjeshit digjeshin |
|
|
E kryer e thjeshtë |
u lidha u lidhe u lidh u lidhëm u lidhët u lidhën |
u lava u lave u la u lamë u latë u lanë3
|
u mësova u mësove u mësua u mësuam u mësuat u mësuan |
u shkrova u shkrove u shkrua u shkruam u shkruat u shkruan |
u leva u leve u lye u lyem u lyet u lyen |
u vrava u vrave u vra u vramë u vratë u vranë |
u dogja u dogje u dogj u dogjëm u dogjët u dogjën |
|
1. Të njëjtat mbaresa marrin foljet edhe në kohën e tashme të mënyrës lidhore dhe në të ardhmen e tashme të mënyrës dëftore (p.sh. të vritem, të vritesh etj.; do të vritem, do të vritesh etj.).
2. Të njëjtat mbaresa marrin foljet edhe në të pakryerën e mënyrës lidhore e në të tashmen e mënyrës kushtore (të lidhesha, të lahesha etj.; do të lidhesha, do të lahesha etj.).
3. Me pjesëzën u formohen edhe e tashmja dhe e pakryera e mënyrës habitore (p.sh. u lakam; u lakësha), e tashmja e mënyrës dëshirore (p.sh. u lafsha) dhe trajtat e pashtjelluara (p.sh. duke u larë, për t’u larë, pa u larë).
“PASQYRA GRAMATIKORE” në këtë Fjalor është përgatitur nga akad. prof. dr. Jani THOMAI e akad. prof. dr. Valter MEMISHA, sipas “Pasqyra gramatikore” te Fjalor i shqipes së sotme, Tiranë, 2002, f. 1537-1581, e hartuar nga prof. dr. Jani THOMAI (kryetar), prof. as. Josif KOLE dhe prof. as. Thanas FEKA.
© Akademia e Shkencave e Shqipërisë, 2026 —
Të gjitha të drejtat janë të rezervuara. Çdo riprodhim, i pjesshëm ose i plotë i veprës, qoftë në format elektronik e qoftë në letër, në kundërshtim me ligjin nr. 36/2016 (ndryshuar me ligjin nr. 37/2022, datë 14.4.2022): "Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to", do të ndiqet ligjërisht.
www.akad.gov.al
Adresa: Sheshi "Fan Noli", Tiranë
